بررسی ابعاد حقوقی و فقهی‌ حضور زنان در ورزش باستانی

هادی احمدی

یکی از موضوعاتی که اخیرا در ایران مورد توجه فعالین و ورزشکاران ورزش های باستانی قرار گرفته است و کمابیش محل اختلاف گردیده است حضور یا عدم حضور بانوان در ورزش های باستانی است. چنانچه با نگاهی بی طرفانه و با رویکردی تکنیکی و حقوقی و با بررسی مبانی شرعی به مسئله حضور زنان در ورزشهای باستانی بنگریم ذکر نکاتی حائز اهمیت است:
۱.اصل برائت یا اصاله البرائه: اصل برائت که واضحا در ماده ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر مورد تاکید قرار گرفته است بدین معنیست که “هر شخصی که متهم به ارتکاب یک جرم کیفری می شود، حق دارد بی گناه فرض شود مگر اینکه تقصیرش مطابق قانون در یک دادگاه علنی که در آن تمامی تضمینات لازم برای دفاع پیش بینی شده باشد ثابت شود”. این اصل مهم در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز گنجانده شده است، اصل ۳۷ قانون اساسی مقرر می دارد که “اصل بر برائت است و هیچ کس از نظر قانون مجرم محسوب نمی شود مگر اینکه جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد”. بنابراین تعریف ساده اصل برائت بدین منوال است که مادامی که جرمی در دادگاه ثابت نشده باشد نمی توان فردی را مجرم دانست. چنانچه به فتاوی برخی از مراجع تقلید در این موضوع مراجعه شود جواز حضور زنان در این ورزش را اصل بر برائت دانسته اند فی المثل حضرت آیت الله خامنه ای در پاسخ استفتا بیان داشته اند در صورتی که مستلزم مفسده باشد جایز نیست. واضح است که نظر ایشان جواز حضور زنان در این ورزش می باشد و صرف حضور زنان در این ورزش را مستلزم وقوع جرم یا مفسده نمی دانند.
۲.اصل صحت یا اصاله الصحه: در توضیح اصل صحه در فقه امامی گفته می شود که مراد از صحت درستی و حلیت عمل است فلذا اصل بر صحت یک عمل است مگر اینکه موجبی برای عدم صحت آن وجود داشته باشد.

پس از توضیح این دو اصل مهم باید در قوانین موضوعه ایران تدقیق شود که آیا مانعی قانونی برای حضور زنان در ورزش های باستانی وجود دارد؟
برای پاسخ به سوال بالا سعی شده است که به اساسنامه فدراسیون های ورزشی آماتوری جمهوری اسلامی ایران مصوب اردیبهشت ۱۳۸۲، اساسنامه سازمان لیگ پهلوانی و زورخانه ای مصوب آبان ۱۳۹۷ و همچنین آیین نامه ترویج فرهنگ پهلوانی و توسعه ورزش های زورخانه ای مصوب مرداد ۱۳۹۳ توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی ارجاع شود. با نگاهی به قوانین مذکور درمیابیم که در هیچ کدام از قوانین موضوعه ایران منعی جهت ورود بانوان به این عرصه دیده نمی شود. صرفا در ماده ۱۳ و ۱۴ آیین نامه ترویج فرهنگ پهلوانی و توسعه ورزش های زورخانه ای در ذیل عنوان وزارت آموزش و پرورش ترویج فرهنگ پهلوانی در بین پسران به عنوان یکی از تعهدات وزارتخانه مزبور ذکر گردیده است که از منظر حقوقی استفاده از این عبارت را نمی توان به منع حضور بانوان در این ورزش تعبیر نمود. چراکه آیین نامه به مجموعه مقرراتی گفته می شود که توسط مقامات صلاحیت دار وضع و اجرا می شود و هدف از آن تسهیل اجرا و تشریح قوانین موضوعه است. فلذا آیین نامه مذکور نمی تواند در مقام منع امری برآید که خود قانون آن را منع ننموده است. توضیح آنکه دامنه شمول یک آیین نامه نمی تواند از قانونی که آیین نامه در پی شرح آن است گسترده تر باشد.
فارغ از استدلال های فوق باید دانست که قوانینی که منع کننده آزادی های مشروع و قانونی هستند و به گونه ای شهروندان را از امری باز می دارند، نمی تواند در آیین نامه ذکر گردد بلکه منع حقوق شهروندی امریست که نیازمند قانون مصوب مقام صالح است. جدای از آن نه تنها در قوانین موضوعه ایران منعی جهت حضور بانوان در ورزش های زورخانه ای دیده نمی شود بلکه در بند ۶ ماده ۵ اساسنامه فدراسیون های ورزشی آماتوری جمهوری اسلامی ایران در توضیح اعضای مجمع عمومی فدراسیون حضور رئیس انجمن بانوان در رشته مربوطه و همچنین در بند ۲ ماده مذکور حضور سه نفر نماینده ورزشکاران که یک نفر از آنها از میان زنان باشد ضروری دانسته شده است بنابراین تلویحا می توان جواز حضور بانوان در این رشته را از این قانون برداشت نمود. در خصوص مانع شرعی نیز چنانچه به فتاوی معتبر اخذ شده از مراجع بنگریم به وضوح مشخص است که چند تن از مراجع محترم در این موضوع اصل را بر صحت و برائت دانسته اند و مادامی که مفسده ای ایجاد نگردد یا جرمی واقع نشود مانعی شرعی جهت حضور بانوان در این ورزش وجود ندارد. در آخر باید گفت استدلال هایی از این قبیل که «ورزش باستانی مقدس است و حضور بانوان از تقدس آن می کاهد» یا «ورزش باستانی مردانه است » یا «گود زورخانه مقدس است» و هرگونه تحلیلی که مبنایی جنسی یا جنسیتی از این ورزش ارائه دهد بنا به دلایلی که پیشتر گفته شد از منظر علم حقوق و فقه معتبر نیست. امید است که حضور زنان در این ورزش موجب توسعه و تکامل این ورزش گردد و مسیر بین المللی شدن ورزشهای زورخانه ای را تسهیل کند.

منبع

  

۱۳۹۹/۳/۱۷ ۱۴:۵۷:۴۷

ثبت ديدگاه