حضور زن در عرصه جنگ و جهاد

بسیاری از پیشکسوتان و دینداران باستانی کار بر این عقیده اند که ورزش زورخانه ای و ادوات آن نمادی از آلات جنگیست که از دیرباز ایرانیان در جنگ ها و برای تقویت نیروی بدنی از آنها استفاده میکردند. پس از اسلام این وررش مورد توجه قرار گرفت ولی زنان از انجام آن منع شده بودند. یکی از دلایلی که تا کنون نیز از سمت آن دسته از افرادی که نام برده شد به عنوان دلیلی بر عدم حضور زنان ذکر میشود موضوع ممنوعیت شرکت زنان در جهاد و خط مقدم جنگ است.

اگر چه پیشتر به نمونه هایی از زنان در خط مقدم جنگ اشاره شد و خواهد شد این مطلب به موضوع جهاد و حکم حضور زنان اختصاص داردتا سندی باشد بر اینکه هیچ ممنوعیت فقهی و شرعی برای حضور زنان در جنگ و جهاد از نظر اسلام وجود ندارد. اگر بنا باشد آلات زورخانه ای نمادی از آلات جنگی باشد ‌و گود زورخانه نمادی از میدان جنگ یا تمرین رزم زنان هم باید سهمی از حضور در این میادین داشته باشند. باید بتوانند فنون رزم را بیاموزند و آموزه های خود را به نسل های بعد منتقل کنند.

اگر کشوری در حال جنگ و دفاع است و از طرف بیگانه ها تهدید می شود، زنها باید دفاع کنند و لازمه دفاع آموزش نظامی دیدن است. پس در هیچ یک از این مسائل، زن مرحوم نیست بلکه در اکثر دشواریها و یردبارداری و امانت داریها، در بسیاری از مصائب و مشکلات، زن همتای مرد است.

از جلوه های بارز حضور اجتماعی زنان نقش فعال آنها در میادین جنگ از صدر اسلام تا کنون بوده است.

جهاد از ارکان مهم اسلام است و آیات بسیاری درباره اهمیت وجوب، احکام و شرایط آن نازل شده است زیرا اعتلای اسلام منوط به عمل کردن به این حکم مقدس اسلامی است.
صاحب نظران دینی یا بزرگان جهاد را به دو قسم جهاد اکبر و جهاد اصغر تقسیم می کنند.

در اسلام احکامی وارد شده است که از پاک کردن زمین از شرک و کفر سخن می گوید و بر محور کفر و فساد و تحقق دین خدا تأکید دارد و گاهی در عرصه مبارزات با دشمن خارجی، جهادگر به ستیز با وسوسه های نفسانی خود بر می خیزد، به همین جهت در اسلام از جهاد با نفس به جهاد اکبر تعبیر شده و مبارزه و پیکار با کافران جهاد اصغر نامیده می شود.

جهاد اصغر نیز به دو نوع تقسیم می شود: الف) جهاد ابتدایی ب) جهاد دفاعی. در جهاد ابتدایی پیکار با کافرانی است که دست از ظلم برنمی دارند و همچنین در مقابل دشمنانی که همواره در فکر توطئه علیه مسلمانان هستند، لذا جهت ترک عقاید و اعمال باطل و گرایش آنها به اسلام با ایشان پیکار و مبارزه می شود. این نوع جهاد که دارای شرایط خاصی است واجب کفایی و از زنان ساقط است و از شرایط مهم آن اذن امام معصوم به جهاد است.

اما جهاد دفاعی زمانی است که دشمن به کیان و سرزمین مسلمین تجاوز و یا قصد آن را دارد و همچنین هدف فرد جهادگر مسلمان، آزاد کردن افراد ستمدیده از سلطه استثمارگران و چپاولگران فرهنگی و اقتصادی است. این نوع جهاد بر همه افراد اعم از زن و مرد واجب است و نیازمند به اذن حاکم شرع نیست.

بنابراین جهادی که از زن ساقط است جهاد ابتدایی می باشد که برای دعوت کفار به اسلام صورت می گیرد اما جهاد دفاعی حقی است که به همه اعم از زن و مرد برای مقابله و دفع شر مهاجم متجاوزی که قصد تعدی به حدود و حقوق مسلمین را دارد داده شده است.

بنابراین اساس عدالت گستری اسلام حکم می کند که هر گاه میدان مبارزه صحنه پیکار حق علیه باطل و دفع شر، آزار و تجاوز گروهی نسبت به اسلام و مسلمین بود، دفاع از حریم مسلمین وجوب و تقدس می یابد لذا برای دست یافتن به قدرت و استقرار احکام و شعائر اسلام همه اعم از زن و مرد مسئولیت دارند که با تمام قدرت متجاوزین را سرکوب کرده و برای استقرار عدالت و حفظ کیان، جان و مال مسلمین دست به دفاعی مقدس زده و صلح و آرامش را برقرار نمایند.

فلسفه حضور زنان در جهاد و دفاع

یکی از مسائل مهم در رابطه با جهاد و جنگهای اسلامی، موضوع حضور زنان است و این سؤال مطرح می شود که چرا زنان نمی توانند در امر جهاد شرکت کنند؟ پاسخ این است که واجب نبودن امری یک مسأله است و حرمت داشتن آن مسأله ای دیگر.

با توجه به حکم کلی فقها، شرکت زنان در جهاد در احکام و قوانین اسلامی به دو صورت مطرح شده است:

الف) رخصت ب) عزیمت

در مورد رخصت و عزیمت توضیح کوتاهی لازم است: در مورد احکامی که در آنها به شخص رخصت داده شده است شخص این اجازه و اختیار را دارد که آن احکام را به صورت های چندگانه ای که رخصت دارند بجای آورد. و اما در احکامی که به صورت عزیمت عنوان شده شخص فقط اجازه دارد که آن احکام را تنها به یک نوع که برایش تعیین شده است بجای آورد.

بنابراین در جایی که احکام به صورت رخصت بیان شده زن این اجازه و اختیار را دارد تا آن احکام را به صورتهای چندگانه به جا آورد، لذا اگر زن به جنگ و جهاد نرود عذرش مورد قبول است و بر او حرجی نیست و گناهی هم محسوب نمی شود، اما شرع، ممانعت هم نمی کند بلکه اجازه و رخصت می دهد که اگر شخص دلش خواست و رغبتی داشت به میدان رود.

بنابراین هیچ یک از فقهای عالیقدر متعرض شرکت زنان در جهاد نشده اند و فقط فرموده اند که شرکت زن در جهاد، واجب نیست و عدم وجوب به معنای مطلق حرمت و عدم جواز نیست بلکه اجازه می دهد که اگر شخص مایل بود و شرایط اقتضاء می نمود، به میدان مبارزه گام نهد. منبع

۱۳۹۹/۲/۱۸ ۲۰:۰۰:۴۴

ثبت ديدگاه